أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
493
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
تكملة المقدّمه و خاتمة الطّبع 1 - اكنون كه تصحيح و طبع اين دفتر دانش و اختر بينش و طومار اسرار و اخبار آفرينش اعنى تفسير شريف « جلاء الاذهان و جلاء الاحزان » كه طبق مثل معروف : « الاسماء تنزل من السّماء » گلستانى دلگشا و غمزدا و بوستانى جانپرور و فرحافزاست به آخر رسيد لازم ميدانم امورى را كه مربوط بكاملتر بودن مقدّمه است در اينجا ياد كنم : 1 - بايد دانست علاوه بر آنكه اين كتاب از جنبهء معنى و تفسير كليد فهم قرآن و ترجمان كلام يزدان است جلّت أسماؤه و عمّت نعماؤه ؛ و اين خود مقامى است كه بعقيدهء ما مسلمانان بالا دست و ما فوق ندارد كه : ليس وراء عبّادان قرية ؛ از جنبهء لفظ و تعبير نيز پايهء بس بلند و مرتبهء بسيار ارجمند دارد ، زيرا كه از متون مهمّهء نثر فارسى مىباشد بطورى كه از نقطهء نظر ادبى در بارهء آن ميتوان گفت كه : گنجى سراسر گهر و درجى لبالب در راست ؛ و اين جنبه اگرچه قابل مقايسه با جنبهء نخستين نيست تا بتواند در برابر آن عرض اندام كند ليكن در حدّ خود قدر و قيمتى بسزا و ارزش و اهميّتى گرانبها دارد چنان كه بر اهلش پوشيده نيست ؛ مخصوصا با توجّه به اين كه ابو المحاسن ( ره ) در همه جا بتلخيص و اختصار مطالب بعبارت ابو الفتوح ( ره ) نپرداخته بلكه در پارهء موارد نظر داشته كه بجاى لغاتى كه ابو الفتوح ( ره ) به كار برده لغات ديگرى كه مفيد همان معنى بوده بياورد و بعبارت ديگر مرادف لغتى را كه ابو الفتوح ( ره ) به كار برده به كار برد از اين روى لغات فراوانى در اين كتاب به نظر ميرسد كه آنها در تفسير ابو الفتوح ( ره ) نيست و سرّش همين مطلب است كه گفتيم ، پس از اين جهت نيز ميتوان گفت كه : اين كتاب از منابع مهمّ لغوى و گنجينههاى ارزشدار لغت فارسى مىباشد . از اين روى نگارنده در امر طبع و تصحيح بنابراين گذاشت و همّت بر آن گماشت